Hamid_yazdanian@yahoo.com
بعد از سفر رهبر انقلاب به كرمانشاه و تاكید ایشان بر ضرورت افزایش محبت و حسن ظن در جامعه، تحقیق مختصری در این زمینه داشته باشم. جستجوی مختصر به نكات جالبی در این موضوع منجر شد.
در چهار مقطع قبل از رحلت حضرت امام (ره) ، بلافاصله بعد از انتخاب به عنوان ولی فقیه و زمامدار جامعه اسلامی ، و نیز در طول سال های اخیر و به ویژه بعد از وقایع ناگوار انتخابات 88 مكرر به ضرورت حسن ظن و خوش بینی اشاره داشته اند.
الف) قبل از رحلت حضرت امام (ره)
در میان نمونه های موجود از بیانات و تاكیدات ایشان بر ضرورت حسن ظن به یك مورد كه چند ماه قبل از انتخاب ایشان به رهبری بوده است ،اشاره می گردد.
28/01/1368 بیانات در خطبه های نماز جمعه ی تهران
بعضی ها نمی دانند اهمیت غیبت و تهمت و افتراء و گفتن حرف، بدون اطلاع و علم را كه چقدر زیاد است و چقدر دل انسان را تیره و تار می كند و انسان را از خدا دور می كند! بعضی ها نمی دانند كه نقل كردن شایعات نسبت به این و آن و بدبین كردن لولا [ اذ سمعتموه ] ظنّ المؤمنون و » ! افرادی نسبت به یكدیگر چقدر بد است و گناه است و اسلام چطور با این برخورد می كند چرا مؤمنین و مؤمنات به همدیگر حسن ظن نداشته باشند؟ نسبت به هم خوشبین نباشند؟ بنای « المؤمنات بأنفسهم خیراً جامعه ی اسلامی بر این است اصلاً كه همه ی مردم نسبت به هم در جامعه ی اسلامی خوشبین باشند؛ هیچكس به هیچكس بدبین نباشد. این چگونه ممكن است عمل بشود؟ این در صورتی است كه بیخودی اگر یك چیزی راجع به یك نفر شنیدید شما، منتظر فرصتی نباشید كه یكی را پیدا كنید فوراً این حرف احتمالاً دروغ را، احتمالاً تهمت را پرتاب كنید توی فضا و چند نفر دیگر هم از آن مطلع بشوند. بعضی این كار را انجام می دهند با كمال ساده دلی و نمی دانند این كار بد است.
ب) در ماههای نخست پس از انتخاب به عنوان ولی فقیه
در ماههای نخست پس از رحلت امام (ره) به دلیل شرایط سیاسی خاص حاكم بر كشور و تلاش دشمنان نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران بر افزایش تشتت و اختلاف در كشو چندین مورد به موضوع پرداخته شده است كه به برخی اشاره می گردد.
28/07/1368 بیانات در خطبه های نماز جمعه تهران
پیش پیامبر می آمدند و از یكدیگر بدگویی می كردند و چیزهایی را درباره ی یكدیگر می گفتند؛ گاهی راست و گاهی هم خلاف واقع. پیامبر اكرم( ص) به مردم فرمودند: هیچ كس دربار هی اصحابم به من چیزی نگوید. دایماً نزد من نیایید باشم؛ « سلیم الصدر » ، و از همدیگر بدگویی كنید. من مایلم وقتی كه میان مردم ظاهر می شوم و به میان اصحاب خود می روم یعنی با سینه ی صاف و پاك و بدون هیچ گونه سابقه و بدبینی به میان مسلمانها بروم. این، سخنی از پیامبر و دستوری درباره ی مسلمانها نسبت به شخص آن حضرت است. ببینید چه قدر این رفتار رسول اكرم( ص) كمك می كند به ای نكه مسلمانها احساس كنند كه در جامعه و محیط اسلامی، باید بدون سوءظن و با خوشبین ی با افراد برخورد كرد. در روایات داریم كه وقتی حاكمیت با شر و فساد است، به هر چیزی سوءظن داشته باشید؛ اما وقتی حاكمیت با خیر و صلاح در جامعه است، سوءظنها را رها كنید، به یكدیگر حسن ظن داشته باشید، حرفهای هم را با چشم قبول بنگرید و گوش كنید، بدیهای یكدیگر را نبینید و خوبیهای هم را مشاهده كنید.
28/07/1368 بیانات در خطبه های نماز جمعه ی تهران
یكی از كارهای رسول اكرم( ص) این بود كه فضای جامعه را یك فضای مهربان و سرشار از مهر و محبت بسازد تا همه ی مردم در آن، نسبت به یكدیگر محبت بورزند و به چشم حسن ظن و خوشبینی به یكدیگر نگاه كنند. امروز هم تكلیف ما همین است.
07/09/1368 در دیدار با مجمع نمایندگان طلّاب و فضلای حوزه ی علمیه ی قم
همان طور كه در پیام چند روز پیش مطرح كردم و به عموم مردم توصیه نمودم، بخصوص به شما آقایان نیز توصیه می كنم كه كوشش كنید حسن ظن داشته باشید. مضمون روایت هم همین است كه وقتی خیر حاكم و غالب بر زمان است، آدم باید حسن ظن داشته باشد و وقتی شر غالب است، انسان باید سوء ظن داشته باشد. امروز، دیگر اسلام و خیر غالب و حا كم است و حكومت و رهبری و دولت، اسلامی است. اگر چه در جامعه شر هم وجود دارد؛ اما غلبه و حاكمیت با خیر است . امروز، روز حسن ظن است. من خواهش می كنم كه گرایشهای سوءظن گونه را رشد ندهید.
ج) در سال های اخیر
سخنان مقام معظم رهبری در سال 1385 گویای رضایت نسبی ایشان از شرایط حاكم بر كشور است . در این بیانات تلویحا به دوران قبل از 85 نیز اشاره شده و نارضایتی ایشان از اختلافات مدیران و كارگزاران نظام در سال های گذشته نمایان است.
29/03/1385 بیانات در دیدار مسؤولان و كارگزاران نظام جمهوری اسلامی
هماهنگی قوا با یكدیگر، یكی از بزرگترین نقاط مثبت ماست. امروز مجلس، دولت، قوه ی قضائیه، به هم حسن ظن دارند؛ این كجا و اینكه مجلس به دولت بدبین، دولت به مجلس بی اعتنا، قوه ی قضائیه از هر دو گله مند، كجا؛ این خیلی وضعیت بدی است. امروز بحمداللَّه این طور نیست؛ هماهنگی هست، همدلی هست و دستگاههای مختلف و جریانهای گوناگون با هم همكاری می كنند؛ اتفاق و اتحاد وهماهنگی هست.
د) بعد از وقایع انتخابات 88
به نظر می رسد اوج توجه و تاكید ایشان به فضیلت اخلاقی حسن ظن به بعد از انتخابات 88 معطوف است . متاسفانه بخشی از سیاسیون كشور در این وقایع به شدت گرفتار رذیله اخلاقی سوء ظن گردیده و به بدنه جامعه نیز تسری پیدا كرد . بیانات مكرر ایشان و تاكید بر پرهیز از سوء ظن و افزایش مهر و محبت در بین آحاد جامعه گویای اهمیت اعتنا و توجه به فضیلت اخلاقی حسن ظن در جامعه است.
29/06/1388 خطبه های نماز عید سعید فطر
به اخلاق خودمان هم برسیم. اخلاق اهمیتش از عمل هم بیشتر است . فضای جامعه را فضای برادری، مهربانی، حسن ظن قرار بدهیم. من هیچ موافق نیستم ب ا اینكه فضای جامعه را فضای سوءظن و فضای بدگمانی قرار بدهیم. این عادات را از خودمان باید دور كنیم. اینكه متأسفانه باب شده كه روزنامه و رسانه و دستگاه های گوناگون ارتباطی - كه امروز روزبه روز هم بیشتر و گسترده تر و پیچیده تر میشود - روشی را در پیش گرفته اند برای متهم كردن یكدیگر، این چیز خوبی نیست؛ این چیز خوبی نیست، دل ما را تاریك میكند، فضای زندگی ما را ظلمانی میكند
04/09/1388 بیانات در دیدار جمع كثیری از بسیجیان كشور
انسان می بیند صریحا و علنا به مسئولین كشور - كسانی كه بارهای كشور را بر دوش دارند - تهمت میزنند، نسبت به اینها شایعه سازی میكنند ؛ فرق هم نمیكند، چه رئیس جمهور باشد، چه رئیس مجلس باشد، چه رئیس مجمع تشخیص مصلحت باشد، چه رئیس قوه ی قضائیه باشد؛ اینها مسئولین كشورند. مسئولین كشور كسانی هستند كه زمام یك كاری به اینها سپرده است؛ مردم باید به اینها اعتماد داشته باشند، حسن ظن داشته باشند. نباید شایعه پراكنی كرد؛ دشمن این را میخواهد . دشمن میخواهد شایعه پراكنی كند ؛ میخواهد دلها را نسبت به یكدیگر، نسبت به مسئولین بدبین كند.
05/09/1388 پیام حضرت آیت الله خامنه ای به كنگره عظیم حج سال 1430
اگر میان ملتهای مسلمان و میان فرقه های اسلامی و اقوام مسلمان با یكدیگر ، محبت و حسن ظن و همدلی ، جای بدگمانی و بدبینی را كه خواسته ی دشمنان است بگیرد، بخش اعظم توطئه و تدبیر بدخواهان را خنثی خواهد كرد و نقشه های شوم آنان را برای سیطره ی روزافزون بر امت اسلامی عقیم خواهد ساخت.